چهارشنبه هفدهم بهمن 1386
تا پیروزی در مبارزه با مواد مخدر در افغانستان
تا پیروزی در مبارزه با مواد مخدر در افغانستان
راه درازی در پیش است.
به نقل از روزنامه هشت صبح چاپ کابل
به گفته نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، در کنفرانس ارزيابي روند بازسازي افغانستان در توکیو بحث روی مبارزه با مواد مخدر، محور اصلی می باشد. به گفته نیلاب مبارز یکی از سخنگویان یوناما در کابل، وزیران و نمايندگان كشورهاي كمككننده در مورد توليد موادمخدر در افغانستان كه سال گذشته ميلادي به بالاترين ميزان خود رسیده است، به بحث خواهند پرداخت.
خانم مبارز گسترش تجارت موادمخدر را از بزرگترين خطرهای كه ثبات افغانستان را تهديد ميكند خواند و گفت که تولید وتجارت مواد مخدر به طور جدي با فعاليتهای ضدامنيتی و تروريستی در افغانستان مرتبط است. به گفته ی وی چندين سال طول ميكشد تا تولید و تجارت موادمخدر در افعانستان كه بيش از ۹۰درصد ترياك غيرقانونی جهان را توليد می كند، متوقف شود.
روزنامه یومیوری چاپ جاپان نیز چندی پیش در گزارشی تایید کرده بود که تندروان مخالف دولت افغانستان یک قسمتی از هزینه های خود را از طریق تولید و قاچاق مواد مخدر تامین می کنند. به نوشته این روزنامه بخش دیگری از هزینه گروه طالبان از سوی سازمان القاعده تامین می گردد.
جنرال ظاهر عظیمی سخنگوی وزارت دفاع ملی نیز پس از بازپس گیری ولسوالی موسی قلعه از دست طالبان، اظهار داشته بود که طالبان این ولسوالی را به مرکز عمده تولید و قاچاق مواد مخدر تبدیل کرده و این شهر به حیث مرکز عمده فعالیت های مرتبط با قاچاق مواد مخدر در آمده است. مقامهای دولتی همیشه طالبان را متهم می کنند که با استفاده از قاچاق مواد مخدر، سود اندوزی کرده و فعالیت های ضد دولتی شان را ادامه می دهند.
در عین حال این باور نیز وجود دارد که قاچاقچیان مواد مخدر بدون اطمینان از حمایت های مرموز در دستگاه قدرت، نمی توانند این کار غیر قانونی را ادامه دهند. بحث دست داشتن یا نداشتن برخی از مقامهای دولتی در قاچاق مواد مخدر، از موضوعات مهمی بوده که دولت افغانستان و تحلیلگران در مورد آن تفاوت نظر دارند.
مبارزه با مواد مخدر در افغانستان به یک معما تبدیل شده است. با آن که از شامل بودن مقامهای دولتی در تجارت مرتبط با مواد مخدر انکار شده است، اما دولت با تمام قوای خود نتوانسته است که در برابر این مافیا به موفقیت دست یابد. هرچه تلاش دولت برای جلوگیری از رشد این پدیده زیاد تر شده، نتیجه معکوس بوده و گراف تولید آن در کشور بالا رفته است. در این میان در ولایت هایی که از نظر امنیتی و ثبات حاکمیت دولت با مشکل مواجه بوده اند، مواد مخدر بیشتر تولید شده است.
دولت در این باره نیز سیاست مشخص نداشته و بیشتر مقطعی عمل کرده است. از طرف دیگر آنچه دولت انجام داده، تخریب کشتزارها بوده، اما هیچ گاهی با ریشه های این معضل مبارزه صورت نگرفته است، در حالیکه توصیه کارشناسان بر متمرکز شدن برنامه ها بر مراکز عمده رهبری این پدیده می باشد. بارنت روبین کارشناس امور افغانستان در اوایل دسامبر سال 2004 در سفر به افغانستان نیز بر این نکته تاکید کرده بود که اگر دولت افغانستان خواستار برخورد ریشه ای با مواد مخدر باشد، به جای وارد کردن فشار بالای دهقانانی که دست به کشت کوکنار می زنند، باید با افرادی که در قاچاق مواد مخدر دست دارند، مقابله کند. وی پیشنهاد کرده بود که مبارزه با مواد مخدر در افغانستان بايد واقعی باشد و مردم اين کشور اطمينان يابند که قانون در مورد همه يکسان عملی می شود.
رشد تولید مواد مخدر برای افغان ها نیز گران تمام شده است. اگرچه از این طریق پول عمده ای نصیب عدهی از قاچاقچیان عمده و اصلی آن شده، اما مردم افغانستان تاوان سختی را برای آن پرداخته اند. به این دلیل که تولید مواد مخدر باعث ابتلا و اعتیاد به آن در میان جوانان شده است. افغانستان که در گذشته تنها از عمده ترين توليد کنندگان مواد مخدر در سطح جهان به شمار می رفت، اکنون خودش به یک کشور مصرف کننده مواد مخدر نیز تبدیل شده است.
سازمان ملل متحد و دولت افغانستان در بررسیای که سال 1385 داشته اند، شمار افراد معتاد به مواد مخدر در کشور را نهصد هزار نفر اعلام کرده بودند که گفته می شود این آمار تا پایان سال 1386 به بیشتر از یک میلیون نفر خواهند رسید. این آمار نشان می دهد که تاوان متحمل شده توسط افغان ها بیشتر از سودی است که از این درک عاید مردم شده است. از تجارت مواد مخدر، صرف تعدادی افراد خاص سود می برند، در حالی که ضرر آن به همه رسیده است
با توجه به اینکه مراکز درمانی و صحی برای تداوی افراد معتاد نیز کم می باشد، اعتیاد یک میلیون نفر یا بیشتر از آن برای کشوری که دارای جمعیت تخمینی 24 میلیونی می باشد، یک رقم بسیار درشت و خطرناک است. در کنار آن خطر ازدیاد معتادان نیز وجود دارد، به این دلیل که فشارهای روانی و اجتماعی از یک سو و ارزانی نرخ از سوی دیگر باعث می گردد تا این خطر بزرگ همیشه وجود داشته باشد، که گسترش اعتیاد به حیث یک تهدید همیشگی در مقابل جوانان افغان قرار داشته باشد.
حتا نظامیان بین المللی موجود در افغانستان نیز خطر مواد مخدر را تذکر داده اند. جنرال جیمز جونز یکی از فرماندهان ارشد ناتو در افغانستان در اپریل 2006 تجارت مواد مخدر را، به عنوان بزرگترين تهديد برای ثبات افغانستان در مقايسه با فعاليت طالبان و القاعده توصيف کرده بود.
وی در مصاحبه با خبرنگاران در لندن از جامعه جهانی خواسته بود که اگر می خواهد تعهدات خود در مورد کمک به استقرار ثبات در افغانستان را انجام دهد، بايد کار بيشتری در جهت حل مساله مواد مخدر انجام دهد. زیرا وی به این عقیده بود که بزرگترين تهديد برای سربازان ناتو و خود افغانستان، تجارت مواد مخدر است. او حتا گفته بود که فکر می کند مشکل شماره يک افغانستان، طغيان و شورش طالبان و القاعده نيست، بلکه مشکل اصلی، مواد مخدر می باشد.
از طرف دیگر دیده می شود که مبارزه با مواد مخدر در کشور چندان موفق آمیز نبوده است. بارنت روبین کارشناس امریکایی در امور افغانستان که برای اشتراک در کنفرانس پاریس پکت به کابل سفر کرده بود، دلیل ناکامی مبارزه با مواد مخدر را دست داشتن بعضی از مقامهای دولتی یا افراد صاحب قدرت در تجارت تریاک دانست. وی به صراحت گفته بود که" همه در افغانستان این را میدانند که مقامهای بسیار بلند پایه دولت افغانستان و وابستگان نزدیک آنان به شکل گسترده ای در قاچاق مواد مخدر دست دارند. همه آنان را می شناسند و از زندگی مجلل و پرهزینه آنها آگاهاند. اما هیچکس نمیتواند آنان را بازداشت کند. اگر چنین چیزی اتفاق بیافتد احتمالا دولت درافغانستان ازهم می پاشد".
به نظر بارنت روبین "با توجه به چنین شرایطی، زارعان فقیر و یا آنانی که نفوذ سیاسی ندارند از سوی نیروهای امنیتی بازداشت می شوند. بنابر این مردم در افغانستان فکر می کنند که سیاست مبارزه با مواد مخدر در این کشور به گونهی عادلانه اجرا نمی شود."
وقتی آقای انجنیر حبیب الله قادری وزیر مبارزه با مواد مخدر، با عنوان کردن مشکلات شخصی استعفا داد، بعضی ها تاکید داشتند که این کار وی به معنای دست بالا بردن به نشانه تسلیمی در این مبارزه است. اکنون گفته می شود که قرار است جنرال خداداد که پس از استعفای آقای قادری سرپرستی وزارت مبارزه با مواد مخدر را به عهده داشته، به سمت وزیر این اداره تعیین گردد، اما هنوز این سوال باقی است که آیا وی که از سابقه قاطع نظامی برخوردار بوده، در این مبارزه پیروز خواهد شد، یا مانند وزیر سابق این اداره، دست ها را به نشانه تسلیم بالا خواهد برد؟
از سوی دیگر در تازه ترین گزارشی که توسط بانک جهانی و اداره توسعه بین المللی بریتانیا درباره تجارت مواد مخدر در افغانستان منتشر شده، عنوان شده است که صنعت کشاورزی افغانستان، نیاز به سرمایه گذاری های بیشتری دارد تا زارعان بتوانند به شیوه های دیگری زراعت روی آورند. این گزارش می افزاید درگیری های شدید در ولایت هلمند مانع از آن شده که بتوان پیشرفتی در مبارزه با مواد مخدر داشت.
اینکه کنفرانس توکیو و تصمیم هاییکه در این کنفرانس اتخاذ خواهد شد، چقدر عملی خواهند شد و چه اثرات مثبت یا منفی را خواهند داشت، موضوعی است که نمی توان از قبل در مورد آن خوشبین یا بد بین بود.
